De onzichtbare kracht van wildbeheer: hoe het leven in Vlaanderen en Wallonië weer op de been wordt gesteld

Wildbeheer is meer dan alleen het beschermen van dieren: het is een actieve strategie die de natuurlijke balans herstelt, de biodiversiteit versterkt en zelfs de landbouw en het toerisme ten goede komt. In Vlaanderen en Wallonië, waar het landschap vaak wordt gekenmerkt door intensief gebruik, is dit een cruciale opgave. De laatste decennia heeft het wildbeheer echter een revolutie doorgemaakt, met innovatieve methoden die niet alleen natuurlijke ecosystemen herstellen, maar ook mensen verbinden met hun omgeving. Een voorbeeld hiervan is het project van iwild hoofdsite, dat zich richt op het herstel van natuurlijke voedselketens door het terugdringen van invasieve soorten en het stimuleren van natuurlijke predatie. Dit alles zonder de menselijke activiteit volledig te onderbreken, maar juist door deze te integreren.

Een van de meest opwindende aspecten van wildbeheer is de manier waarop het de biodiversiteit kan versterken. In Vlaanderen zijn er al aardige successen geboekt, zoals het herstel van het populatie van de vlindersoort de *Zwarte Adder* (*Vipera berus*), die in de jaren 1990 bijna uitgestorven was. Door het terugdringen van de ratelspitsmuis (*Sorex araneus*), een invasieve soort die jacht maakt op amfibieën, is het aantal van deze dieren in het Kempengebied aanzienlijk gestegen. Dit is een voorbeeld van hoe wildbeheer niet alleen individuele soorten kan redden, maar ook gehele ecosystemen kan herstellen. Ook in Wallonië zijn er initiatieven die dit doel nastreven, zoals het herstel van de beeknatuur door het verwijderen van kunstmatige barrières en het herstel van vochtige biotopen, die essentieel zijn voor amfibieën en vissen.

Maar wildbeheer is niet alleen een natuurlijk fenomeen; het heeft ook een economische impact. In Vlaanderen draagt het terugdringen van invasieve planten en dieren bij aan een betere kwaliteit van landbouwgronden, wat de productiviteit van boeren kan verbeteren. Studies tonen aan dat het verwijderen van invasieve planten zoals de *Kikkerzalm* (*Hippuris vulgaris*) het groeien van gewassen kan bevorderen, omdat deze planten vaak concurrentie vormen met gewasgewassen. In Wallonië is het herstel van natuurlijke weiden door het terugdringen van overbevraging door dieren zoals geiten en schapen ook een succes. Dit leidt niet alleen tot een betere voedselvoorraad voor wilde dieren, maar ook tot een grotere biodiversiteit op de akkers, wat uiteindelijk kan leiden tot een betere kwaliteit van voedsel voor de mens.

Een ander belangrijk aspect van wildbeheer is de rol die het speelt in het toerisme. In Vlaanderen zijn er al verschillende natuurreservaten waar bezoekers kunnen genieten van een hersteld natuurlijke omgeving. Het *Natuurpunt*-netwerk, dat onder andere het *Natuurpunt Kempen* en *Natuurpunt Ardennen* omvat, biedt bezoekers de mogelijkheid om te wandelen, te fietsen en te genieten van de natuurlijke schoonheid van een gebied dat is hersteld door wildbeheer. Ook in Wallonië zijn er initiatieven zoals het *Parc Naturel de la Haute-Sambre* dat bezoekers toelaat om te genieten van een hersteld natuurlandschap. Door deze natuurlijke attracties te promoten, kan wildbeheer niet alleen de natuur beschermen, maar ook een positieve impact hebben op het lokale toerisme.

Toch zijn er ook uitdagingen. Het terugdringen van invasieve soorten kan een langdurige en moeizame process zijn, en het vereist vaak samenwerking tussen overheden, wetenschappers en lokale gemeenschappen. In Vlaanderen is dit bijvoorbeeld het geval bij het project *Wildbeheer in de Kempen*, waar boeren, natuurbeheerders en wetenschappers samenwerken om het ecosysteem te herstellen. In Wallonië is het *Agence Wallonne pour la Biodiversité* een belangrijke speler die initiatieven ondersteunt om de biodiversiteit te behouden en te vergroten. Deze samenwerking is essentieel om ervoor te zorgen dat wildbeheer effectief kan zijn en dat de natuurlijke balans wordt hersteld.

Een laatste opmerking: wildbeheer is geen statisch proces. Het vereist voortdurende aanpassing en innovatie. In Vlaanderen zijn er bijvoorbeeld nieuwe methoden ontwikkeld om invasieve dieren zoals de ratelspitsmuis te bestrijden zonder schade aan de omgeving. In Wallonië wordt er onderzoek gedaan naar het gebruik van natuurlijke vijanden van invasieve planten om zo een duurzamer en milieuvriendelijker aanpak te vinden. Deze innovaties tonen aan dat wildbeheer niet alleen een noodzaak is, maar ook een dynamisch en levendig proces dat voortdurend evolueert.

• In Vlaanderen is het aantal Zwarte Adder (*Vipera berus*) populaties gestegen van minder dan 200 in 1990 naar meer dan 1000 in 2022, dankzij het terugdringen van de ratelspitsmuis.
• De productiviteit van landbouwgronden in Vlaanderen kan met 15-20% stijgen door het verwijderen van invasieve planten zoals de Kikkerzalm (*Hippuris vulgaris*).
• In Wallonië zijn er meer dan 20 natuurreservaten waar wildbeheer actief wordt toegepast, met een totale oppervlakte van meer dan 100.000 hectare.
• Het Natuurpunt-netwerk in Vlaanderen heeft meer dan 100 natuurcentra die bezoekers toelaten om te genieten van hersteld natuurlandschap.
• Het herstel van natuurlijke weiden in Wallonië heeft geleid tot een toename van de populatie van wilde zwijnen, die als natuurlijke bestuivers en grazers werken.